ناجی میرمهنا از اسارتگاه کریم خان زند

                                                                                                                              

ناجی میرمهنا از اسارتگاه کریم خان زند

پس ازمرگ نادر شاه در ایران اختلافات و اغتشاشات زیادی بر پا شد تا اینکه کریم خان زند با مدعیان حکومت به جنگ پرداخت و پس از چند سال کشمکش بر اکثر نواحی ایران از جمله سراسر استان فارس و نواحی خلیج فارس از جمله منطقه دشتی کرمان اصفهان خوزستان آذربایجان و...  تسلط یافت.
در زمان کریم خان ضابط و حاکم دشتی میرزا محمد بیگ الحسینی خورموجی فرزند میرزا علی بیگ الحسینی خورموجی بود. وی نزد کریم خان از جایگاه ومنزلت والایی برخوردار بود، علم و فرهنگ در منطقه دشتی پیشینه ای طولانی دارد  و بی جهت نبوده و نیست که به دشتی (منطقه دشتی) نگین فرهنگی جنوب لقب داده اند. این منطقه تاریخی در طول تاریخ خود که بسیاری آن را به پیش از اسلام مرتبط میدانند، مشاهیر و بزرگان زیادی را در خود پرورانیده است، وجود مدارس های کهن در این منطقه گواه از تربیت عالمان و شخصیت های فرهنگی ، مذهبی ، اجتماعی و... میباشد.
لازم دانستم در خصوص خاندان میرزا محمد بیگ الحسینی خورموجی و نوه ایشان میرزا محمد جعفر خان الحسینی خورموجی و رابطه این خاندان با خاندان وغایی مطالبی عرضه نمایم. میرزامحمد جعفرخان الحسینی خورموجی معروف به حقایق نگار فرزند میرزا ابوالحسن خان الحسینی خورموجی فرزند میرزا محمد بیگ الحسینی خورموجی دانشمند فاضل و حقیقت پسند از مورخین بنام دوران قاجاریه مشهورترین و زبده ترین آثار این دانشمند حقایق الاخبار ناصری است. اوج شهرت وی افشای مرگ امیرکبیر است، پدربزرگ ایشان میرزا محمد بیگ الحسینی خورموجی فرزند میرزا علی بیگ الحسینی خورموجی فرزند میرزا حسین بیگ الحسینی خورموجی درزمان کریم خان زند حاکم و ضابط و مورد احترام اهالی دشتی بود. در همان زمان نیز میرناصربن میرمحمد بن میرعبداله موسوی امامزاده ای از سادات بزرگ و جلیل القدر بحرانی و خاندان او از اعقاب امام موسی کاظم (ع) حاکم مقتدر و مورد احترام ساحل نشینان به خصوص اهالی بندر ریگ و نواحی شمالی بوشهر بود. بین این دو خاندان بزرگ منطقه پیوند خویشاوندی و قرابت نزدیکی وجود داشت. میرزا محمد بیگ الحسینی خورموجی یکی از دختران میرناصر که زنی بسیار شایسته و فهیم بود به همسری اختیار نمود. میرزا محمدبیگ الحسینی خورموجی جایگاه و منزلت والایی نزد خاندان زند از جمله کریم خان داشت و از احترام خاصی بر خورداربود.
میرمهنا فرزند میرناصر بیست ساله بود که حکمران بلامنازع بندرریگ و نواحی شمالی بوشهر شد. میرمهنا برخلاف سایر روسا که با کریم خان زند متحد بودند، علیه کریم خان علم طغیان و مبارزه برداشت، بدستور کریم خان زند شش هزارنفر مرد جنگی برای سرکوبی او بندرریگ را مورد حمله قرار دادند و آن شهررا تصرف نمودند و میرمهنا را به اسارت خود در آوردند. میرزا محمد بیگ الحسینی خورموجی که بسیار مورد احترام خان زند بود وساطت نمود و با شفاعت او میرمهنا پس از یکسال از اسارت آزاد گردید، ولی به محض آزادی و بازگشت به بندر ریگ نسبت به تخریب دفتر تجاری و قلعه انگلیسی ها که در غیاب او و شبیه قلعه هلندیها در خارگ ساخته شده بود اقدام و فرانسیس وود و کلیه انگلیسی ها را که با قول و قرارداد با کریم خان وارد بندرریگ شده بودند، از بندرریگ اخراج نمود و همین اتفاق موجب شد شهر بندر ریگ مجددا مورد محاصره و حمله قوای مسلح کریم خان قرار گیرد و به ساکنین بندر ریگ اتمام حجت شود که چنانچه تسلیم نشوند بندرریگ با خاک یکسان خواهد شد. میر مهنا مجددا بازداشت و به شیراز اعزام گردید، درسال 1757میلادی مجددا میرزا محمد بیگ الحسینی خورموجی شفاعت آزادی میرمهنا را از کریم خان مینماید. میرمهنا پس از آزادی از اسارت باز هم حاضر نمیشود تابع دستورات و تسلیم خواسته های کریم خان زند شود و همچنان به مخالفت خود باکریم خان ادامه میدهد.
 

           

 

ادامه

درسال1760بدستورکریم خان بندرریگ برای سومین بار مورد حمله وحشیانه و لشکرکشی سپاهیان مسلح  زند قرار میگیرد، در این مبارزه ولی خان فرمانده لشکر کشته شد و فرمانده  دیگری بنام باقر خان فرمانده لشکر کشی راعهد ه دار میگردد.
میرمهنا در سال 1765 با قوای اندک ولی با ایمان خود مقر سپاهیان استعمارگر هلند در جزیره خارگ  را که بدون هیچ بهانه ای به تصرف خود درآورد و حلقه محاصره را لحظه به لحظه تنگتر مینماید، قلعه مستحکم و معروف موسلستاین که بشدت توسط نیروهای آموزش دیده از جمله 80 سرباز اروپایی و 120 سرباز محلی از آن محافظت میشد به تصرف خود درآورد. میرمهنا درسال 1753 میلادی 18 سال بیشتر نداشت که در تصرف بحرین شجاعانه شرکت نمود. او را به جهت اینکه در دریا از خود شجاعت نشان میداد مالک دریاها مینامیدند. بسیاری عقیده داشتند و دارند که او یک فرد عادی نبوده است. تاریخ نویسان عنوان نموده اند که اوبه کمالات صوریه و معنویه آراسته بود. در جوانی به او لقب صاحب سیف و قلم داده بودند. شجاعت، هوشیاری، صراحت لهجه، قاطع و باایمان بودن او توانست با حملات و مبارزات بی امان به وحشیگری وغارت و استعمارگری144  ساله هلندیها در خلیج فارس و جزیره خارگ برای همیشه پایان دهد و پس از 14 سال مبارزه درسال 1767 جزیره خارگ را از چنگ دشمن نجات دهد و پس از به زیر کشیدن پرچم استعمار، پرچم لا اله الا اله محمد رسول الله رابر بلند ترین نقطه جزیره خارگ به اهتزاز درآورد.
پس ازاخراج هلندیها، کریم خان به منظور سرکوبی میرمهنا چاره را  در این دید که با انگلیسیها قرارداد منعقد نماید. بر اساس این قرارداد در صورت شکست میرمهنا جزیره خارگ به انگلیسیها واگذار میگردد، توطئه های زیادی برای شکست میرمهنا از جمله اختلاف خانوادگی به راه انداختند و ذکی خان مجددا به بندر ریگ لشکرکشی نمود. میرمهنا برای جلوگیری از خونریزی ودرگیری خانوادگی  بناچار جزیره خارگ را با توجه به آنکه در محاصره نیروهای متخاصم قرارداشت ترک نمود. این جوان رشید و نام آور که تمامی عمرکوتاه ولی پر بار خود را در راه  مبارزه و مصاف با دشمنان استعمارگران و متجاوزین به خلیج فارس و دستگاه حاکمه ظالم و جابر که طی قرون مختلف هدفی جز غارت و چپاول اموال و سرمایه های ساحل نشینان  نداشتند، سپری نموده بود، عاقبت در مارس 1769 به اتفاق همراهانش به حکم حاکم بغداد در بصره به شهادت رسید و سر از تن او جدا کردند و سر جدا شده از تن او را برای گرفتن هدایا به نزد حاکم بغداد فرستادند.
منابع                                                                             
- سلطه جویان واستعمار گران درخلیج فارس – اسکندر دلدم                 
- میر مهنا رویاروی انگلیس وهلند – قاسم  یا حسینی                          
- زوال دولت هلند در خلیج فارس – خورشید فقیه     
- حقایق الا خبار -  محمد جعفر خورموجی                                       
- رستم التواریخ – محمد هاشم اصف   
-  بندرریگ – سید جعفر حمید ی   

 

  نویسنده عبدالحمید قیصری

هیچ نظری تا کنون برای این مطلب ارسال نشده است، اولین نفر باشید...